Kwestia dziedziczenia długów, jak i tematyka spadków w ogólności, prędzej, czy później, trafi każdego z nas. Czy długi po zmarłych trzeba spłacać?  Nie zawsze.  Rzecznik Finansowy przygotował obszerny poradnik dotyczący brania odpowiedzialności za długi zmarłych bliskich osób.

Rzecznik Finansowy wskazuje, że wielu konsumentów ma obawy, że zmarły członek rodziny pozostawił po sobie tak ogromne długi, że przekraczają one wartość majątku, który należał do niego w chwili śmierci.   Krzysztof Witkowski, który jest radcą prawnym w biurze Rzecznika, wskazuje, co należy zrobić w takiej sytuacji:

– Długi z chwilą śmierci spadkodawcy wchodzą w skład spadku po zmarłym. Od zachowania spadkobiercy zależy czy będzie on ponosić, ewentualnie w jakiej wysokości, odpowiedzialność za długi spadkowe. Trzeba pamiętać, że spadkobierca ma trzy możliwości. Może spadek odrzucić w całości, przyjąć go wprost albo przyjąć go z tzw. dobrodziejstwem inwentarza. W ostatnim przypadku, odpowiedzialność za długi spadkodawcy jest ograniczona do wartości majątku nabywanego przez spadkobiercę. W praktyce oznacza to, że jeśli zmarły nie pozostawił po sobie żadnego majątku, to spadkobierca nie musi regulować zobowiązań względem wierzycieli ze swojego majątku.

Bardzo ważną kwestią jest ustalenie wysokości zobowiązań, jakie zmarły miał wobec banków, czy tez instytucji oferujących chwilówki. Ustalenie zakresu i wysokości ciążących na zmarłym kredytów i pożyczek może w praktyce okazać się bardzo trudne. Krzysztof Witkowski zaznacza, że banki oraz przedsiębiorstwa trudniące się udzielaniem szybkich pożyczek są objęte tajemnicą bankowa, lub tajemnicą przedsiębiorstwa, dlatego też mogą odmówić udzielenia informacji na temat wysokości zobowiązania zmarłej osoby. W takim wypadku ekspert z biura Rzecznika Finansowego sugeruje – w wypadku, gdy spadkobierca chce przyjąć spadek – przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Jeśli spadkobierca posiada pełne informacje na temat zobowiązań zmarłego, to na podjęcie decyzji co do przyjęcia spadku po zmarłym nakreślono termin 6 miesięcy.  Jeśli spadkobierca nie chce przyjąć spadku z dobrodziejstwem inwentarza, należy wtedy złożyć odpowiednie oświadczenie.  W wypadku, gdyby spadkobierca nie chciał przyjąć spadku, to po odrzuceniu takiego spadku nie trzeba będzie długów po zmarłym spłacać, aczkolwiek jest jedno małe ale – spadkobierca nie będzie mógł rościć praw do żadnego składnika majątku  spadkodawcy.

Oświadczenie można złożyć przed notariuszem, lub przed sądem rejonowym właściwym ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania zmarłego przed jego śmiercią. W wypadku wyboru opcji oświadczenia przed notariuszem wiązać będzie się to z większymi kosztami, natomiast sama procedura będzie zdecydowanie szybsza, niż w wypadku złożenia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym do sądu rejonowego.

Stawki wynagrodzenia notariusza są regulowane rozporządzeniem. W zależności od sytuacji spadkobierców oraz czynności dokonywanych przed notariuszem, nie powinny być większe niż 200 zł za każdą czynność, powiększonej o podatek VAT  – wskazuje Krzysztof Witkowski

Co w wypadku, gdyby spadkobierca nie podejmie żadnego działania? Wtedy dojdzie do spadkobrania z dobrodziejstwem inwentarza.

Treść takiego wniosku jest bardzo prosta. Należy wskazać w nim dane osobowe zmarłego (co najmniej adres zamieszkania przed śmiercią wraz z numerem PESEL), oraz dane osoby wnioskującej. należy również określić, czy spadkodawca pozostawił testament, czy pozostał w związku małżeńskim, czy miał dzieci oraz poinformować sąd o tym, czy w skład majątku po zmarłym wchodziło gospodarstwo rolne. Koszt złożenia wniosku to 100 zł + 5 zł za dokonanie odpowiedniego wpisu do Rejestru Spadkowego.

WZÓR WNIOSKU O STWIERDZENIE NABYCIA SPADKU

[Miejscowość, data]

Sąd Rejonowy w [nazwa miasta]
Wydział Cywilny
ul. [adres sądu]
[xx-xxx] [miasto]

Wnioskodawca:
[Imię i nazwisko]
[Adres zamieszkania]
[PESEL]
[Telefon / e-mail – opcjonalnie]

Uczestnicy postępowania:
[Imię i nazwisko uczestnika]
[Adres zamieszkania uczestnika]
[PESEL – jeżeli znany]

(wymienić wszystkich znanych spadkobierców lub osoby mogące wchodzić w krąg spadkobierców ustawowych lub testamentowych)

---

WNIOSEK O STWIERDZENIE NABYCIA SPADKU

Na podstawie art. 1025 Kodeksu cywilnego oraz art. 669 i nast. Kodeksu postępowania cywilnego wnoszę o:

1. stwierdzenie, że spadek po zmarłym/zmarłej [imię i nazwisko spadkodawcy], synu/córce [imiona rodziców], urodzonym/urodzonej dnia [data urodzenia] w [miejsce urodzenia], zmarłym/zmarłej dnia [data zgonu] w [miejsce zgonu], ostatnio zamieszkałym/zamieszkałej w [adres ostatniego miejsca zamieszkania], nabyli:

   • [imię i nazwisko spadkobiercy] w [udział w spadku, np. ½ części],

   • [imię i nazwisko spadkobiercy] w [udział w spadku, np. ½ części],

   (lub inne udziały, według ustawy albo testamentu).

2. przeprowadzenie dowodu z dołączonych dokumentów, w szczególności:

   • odpisu skróconego aktu zgonu spadkodawcy,

   • odpisu aktu małżeństwa (jeśli dotyczy),

   • odpisów aktów urodzenia spadkobierców (jeśli dotyczy),

   • testamentu (jeśli istnieje),

   • innych dokumentów mających znaczenie w sprawie.

3. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Uzasadnienie

W dniu [data zgonu] zmarł/a [imię i nazwisko spadkodawcy]. Spadkodawca był moim/moją [stopień pokrewieństwa, np. ojcem, matką, bratem, żoną, mężem].

Spadkodawca pozostawił/nie pozostawił testamentu. [Jeśli pozostawił, opisać treść testamentu lub załączyć jego odpis.]

Zmarły/zmarła nie miał/a innych dzieci, małżonka ani rodziców żyjących, poza wymienionymi we wniosku uczestnikami postępowania. [lub opisać innych potencjalnych spadkobierców].

W związku z powyższym wnoszę jak na wstępie.

Załączniki:

• odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy,

• testament (jeśli istnieje),

• odpisy aktów stanu cywilnego uczestników (jeśli potrzebne),

• dowód uiszczenia opłaty sądowej,

• inne dokumenty (wymienić).

Podpis wnioskodawcy

Szukasz innych porad dotyczących finansów po śmierci członka rodziny? Odsyłałam do strony internetowej Rzecznika Finansowego: KLIK!